NADAL NA GALIZA... E SÚAS PANXOLIÑAS

Hai festa na parróquia. As xentes xuntam-se à lareira para celebrar a Noiteboa. Unha morea de iguarias enfeita a mesa de torradas molhadas no leite, fritas de gordura e salpicadas con açúcar, compotas de peras no vino tinto, polbo, verduras con bacalhau, sopa de amêndoas, froitos secos e castañas. À mesa ou xunto a lareira, un escano e un prato vazio é propositadamente deixado para los que están mortos a fin de que a alma possa vir comer e aquecer-se. Depois, xuntam-se as panxolas e os rapaces ván con sús traxes pelos veciños cantar suas panxoliñas, quedándose às portas con súas gaitas e panderetas, piden autorizaçón para entrar, cantán e piden alguma cosa.

                                                    A noitiña de Nadal,
                                                   Noite de gran alegría;
                                                   Naceu un reiciño novo
                                                   Fillo da Virxe María.
                                                   Camiñando vai Xosé,
                                                   Camiñando vai María,
                                                   Camiñan para Belén
                                                   A fin de chegar con día.
                                                   Cando a Belén chegaron,
                                                   Toda a xente dormía,
                                                   Menos un pobre porteiro
                                                   Que estaba na portería.
                                                   - Abre as portas, porteiro,
                                                   - A Xosé e María.
                                                   - Estas portas non se abren
                                                   Ata que Deus traia o día.
                                                   - Estas portas non se abren
                                                   Ata que Deus traia o día.
Depois da Noiteboa e súas panxoliñas celebradas na noitiña de Nadal, as festas prolongam-se ata à Noite Vella que ocorre a 31 de decembro e, daí ata Día de Reis em 6 de xaneiro. Conta unha tradiçión galega que todo lo bruxedo praticado na Noiteboa non logra alcançar ninghúm sucesso, pois é a noitiña do nacemento do meniño Xesús, cando a luz triunfa sobre a escuridón, o Bem sobre o Mal.. E, porque é solstício de inverno, as ervas colhidas en noitiña de San Xoán volven a ter o verde de orixe. Revonava-se o fogo na lareira con un gran tizón que depois de se queimar un póco se apaga. O tizón de Nadal apenas volverá a acender-se cando haxa ameaça de peligro. Na Coruña e en Lugo, en Ourense e Pontevedra, desde Ferrol ata A Guarda, da Moaña ata Castroverde, é Nadal en todolos pobos marinheiros e rurais de Galicia, en todalas aldeas e parroquias se celebra unha festa xenuína que ten a ver coa tradición cultural portuguesa em xeral e das xentes do Miño en particular. Como hai dixo o poeta João Verde:
                                                   - Vendo-os assim tão pertinho
                                                   a Galiza mail-o Minho
                                                   São como dois namorados
                                                   Que o rio tráz separados
                                                   Quase desde o nascimento
 
                                                   - Deixal'os, pois namorar
                                                   já que os pais para casar
                                                   lhes não dão consentimento
Hai, pois, que celebrar todolos xuntos en familia, galegos e portugueses, o noso Nadal, com zambumbas e panxoliñas, con ganas pola la chegada do día da gran naçom portugalaica. Hai que cumprir Portugal!